حیا ت بر روی سیا ره ی زمین

از 4500 تا 570 میلیون سا ل پیش ، ترکیبا ت پیچید ه ی آ لی ، از مواد شیمیا یی غیر آ لی سا ده یکا مل می یابند .در این دورا ن ، پیش از همه ، با کتری ها و جلبک ها پدید می آ یند .در پا یا ن این زما ن ، جا نورا ن نرم تن دریا یی و آ ب شیرین ، ما نند کرم ها ، مدوزها و اسفنج ها ، گسترش می یا بد .
... از 570 تا 225 میلیون سا ل پیش در شش دوره ی کا ملا متما یز از هم این چنین تکا مل رخ می دهد :
_طی 70 میلیون سا ل آ غا زین این دورا ن ، شما ری از گروه ها ی جا نورا ن دارای صدف و پوشش سخت آ هکی و شاخی می گردند ؛ از جمله ی این ها ، با زوپا یا ن ، اسفنج ها و سخت پوستا ن هستند .
_ در طی 70 میلیون سا ل بعد، ،بی مهرگا ن سخت پوست ، بویژه با زو پا یا ن ، پا بر سرا ن، شکم پا یا ن گسترش می یا بند ؛ مرجا ن ها و نرم تنا ن دوکفه ا ی و .. پدید می یا بند . نخستین ما هی ها – که تنها از با قی ما نده ی فلس ها ی شا ن شنا سا یی شده اند – در آ ب شیرین ، تکا مل خود را آ غا ز می کنند .
_ طی 35 میلیون سا ل بعد ، در آ غا ز تجمع گیا ها ن آ وندی بیدا نه و سپس بند پا یا ن کژدم ما نند ، بر خشگی چیره می شوند . در آ بها ی شیرین ، ما هی ها ی کوچک ، کژدم آ بی فراوا ن می گردد .در دریا ، بی مهرگا ن ، بویژه زنبق دریا یی ، مر جا ن ها ، با زو پا یا ن و کیسه تنا ن بسیا ر فرا وا ن اند .
_ طی 50 میلیون سا ل بعد ، ما هی ها ی زره دار ، ما هی ها ی استخوا ن دارفلس دار، در آ بها ی شیرین گسترده می شوند .در این زما ن ، دریا محل زندگی کوسه ما هی ها و ما هی ها ی خا لدار است .
_ طی 65 میلیون سا ل بعد ، گروه بزرگ و مهم دو زیستا ن در درازنا ی زما ن ، خزندگا ن را پدید می آ ورند ، که آنها نخستین مهره دارا نی هستند که همواره در خشکی زندگی می کنند . در این زما ن مخروط دارا ن و سرخس ها ی درختی تکا مل می یا بند . سنجا قک ها و حشرا ت دبگر پدید می یا بند . کوسه ما هی ها در دریا چیرگی دارند . در آ بها ی کم ژرفا ، با زو پا یا ن ، مر جا ن ها ، پا برسرا ن ، اسفنج ها و زنبق ها ی دریا یی فراوانند .
_ طی 55 میلیون سا ل بعد ،خزند گا ن شبه پستا ندا رما نند " دیمترودون"،بر خشکی حکمفرماست. دو زیستا ن بزرگ اندک شما رند. در این دوره بسیا ری از کوسه ما هی یا ن از بین می روند .جنگلی از سرخس ها ی دا نه دار ، خشکی نیمکره ی جنوبی را می پوشا ند . شکل های نوینی از زندگی گیا هی در نیمکره ی شما لی شکفته می شوند .
... از 225 تا 65 میلیون سا ل پیش ، در سه دوره ی کا ملا متما یز از هم اینگونه تکا مل رخ می دهد :
_طی 35 میلیون سا ل آ غا زین این دورا ن بدنبا ل خزندگا ن شبه پستا ندار ما نند " سینودونت"، که نیا ی پستا نداران است ، جانوران کوچکی که نیا ی دینوسورها است پدید می آ یند . پنجه گرگیا ن ، دم اسبیا ن ، سرخس ها ی دانه دار کمیا ب تر می شوند .
_طی دوره ای 54 میلیون سا له ، در محیط ها ی دریا یی، بازوپایان وپا برسران از نوع آ مونیت زندگی می کنند . ماهی ها ی استخوان دار ، کوسه ما هی ها نیز هستند . دینوسورها ی بزرگ و پستا نداران کوچک در خشکی زندگی می کنند ." آ رگئوپتریکس"، نیا ی پرندگا ن، با ل پرواز می یا بد .
_ طی دورها ی برابر 71 میلیون سا ل ، در خشکی گیا ها ن گلدار مانند ماگنولیا پدید می آ یند . در دریا ما هی ها ی استخوا ن دار امروزی در کنا ر خار پوستا ن دریا یی و نرم تنا ن دو کفه ای تکا مل می یا بند . در پا یا ن این دوره ، دینوسورها ی بسیا ر درشت اندا م ، نا گها ن از بین می روند . انوا ع نوینی از پستا نداران کوچک کیسه دار ، شبیه موش حشره خوار تکا مل می یا بد .
... از 65 میلیون سا ل پیش تا امروز در دو دوره ی کاملا مشخص ، اینگونه تکا مل رخ می دهد :
_ در آغا ز پستا نداران بسرعت تکا مل می یا بند و گونه ها ی ویژه ای ما نند میمون لمور پدید می یا بد . پرندگا ن تکا مل می یا بند .از آنجمله پرندگا ن درشت اندامی که قادر به پرواز نیستند . ما هی ها ، خزندگان و بی مهرگان همسا ن انواع کنونی شا ن می شوند .
_ از 5/2 میلیون سال تا به امروز ،پستانداران بزرگ ما نند ماستودونت ها ، گربه ها ی دندا ن شمشیری ، و نهنگ ها ی آ بی مهمترین گروه ها را تشکیل می دهند .
در 1000000سا ل گذشته ، یخچا لها به تناوب بزرگترین بخش نیمکره ی شمالی را می پوشا ند ؛ برخی جانوران کوچ می کنند و برخی دیگر ما نند کرکدن پشم دار خود را با سرما همساز می کند . بدنبا ل آن ، انسا ن آغازین که ابزار سنگی می سازد و آتش را می شناسد ، و سپس انسان نوین می آ ید .

آغا ز حیا ت بر روی سیا ره ی زمین

همچنا نکه زما ن اندازه گیری شده به وسیله " سا عت "، به سا عت ها، دقیقه ها و ثا نیه ها، بخش بند ی می شود، " زما ن زمین شنا ختی " ،نیز به دورا ن ها ، دوره ها و دور ها، تقسیم شده ا ست .
نخستین دورا ن ، که " پرکا مبرین "، نا م دارد ، فاصله ی زما نی بین تشکیل پوسته ی زمین ، در حدود 4600 میلیون سا ل پیش ، تا زما نی را در بر می گیرد که در حدود 570 میلیون سا ل پیش ، برا ی نخستین با ر در تا ریخ زمین، شواهد شکل ها ی گونه گون زندگی ، به صورت بقا یا ی فسیلی ، به فراوا نی یا فت می شوند ؛ بدینسا ن دورا ن "پرکا مبرین "،که برخی از زمین شنا سا ن آ ن را به دو بخش " آ رکئوزوئیک " و "پروتروزئیک"، تقسیم می کنند، تقریبا90%زما ن زمین شنا سی را در بر می گیرد .
سه دورا ن دیگر که فا صله ی زما نی از پا یا ن "پرکا مبرین " ،تا کنون را در بر می گیرند عبا رتند از :
_ دورا ن "پالئوزوئیک" (دیرین زیستی)، از 570 تا 225 میلیون سا ل پیش .
_ دورا ن " مزوزوئیک" ( میا نه زیستی )،از 225 تا 65 میلیون سا ل پیش .
_ دورا ن "سنوزوئیک" ( نو زیستی ) ، از 65 میلیون سا ل پیش تا کنون .

بطور کلی در دوران پا لئوزوئیک ، بی مهرگا ن و مهره داران نسبتا سا ده ما نند ما هی ها و دوزیستا ن و خزندگا ن آ غا زین ، پدید آمدند .
دورا ن مزوزوئیک ، زما ن پیدا یش و چیرگی خزندگا ن بزرگ ما نند دینوسورها بوده است .
دورا ن سنوزوئیک ، که دورا ن معا صر است ، زما ن چیرگی پستا ندارا ن است .
...
دورا ن ها به واحد ها ی کوچکتری به نا م دوره بخش بند ی شده اند ؛ و دوره ها به دور ها یا " سیستم " بخش شده و هر دوره یا " سری" ، خود به " اشکوب ها " ، تقسیم می شوند .

شهر و حا شیه نشینی

در انسا ن شناسی – آ نتروپولوژی- ، حا شیه نشین ، به فرد یا گروهی گفته می شود که فرهنگ اولیه خود را بدون اینکه فرهنگ ثا نویه را جایگزین نما یند ، از دست داده اند ؛ و یا در عا لم برزخ قرار می گیرند .
حا شیه نشینا ن را کسا نی می دا نند که در شهر ها زندگی می کنند ، ولی بدلیل مجمو عه ی عوامل نتوا نسته اند جذب نظا م اقتصا دی ، ا جتما عی شهر شوند ، و به عنوا ن یک شهر وند از امکا نا ت و خد ما ت شهری بهره ببرند .
حا شیه نشینا ن در حا لی که در دل یا حا شیه شهر جا ی د ا رند ، فرهنگ روستا یی را همچنا ن حفظ نموده اند؛ ولی خود را شهری می دا نند .
" را برت پارک " ، در این خصوص می نویسد : انسا ن حا شیه نشین ، شخصیتی ا ست که از بر خورد یا پیوند دو نظا م فرهنگی متفا وت ، یا متخا صم بوجود می آ ید . چنین موجود دو رگه ای ، در آ ن واحد نسبت به هر دو فرهنگ احسا س بستگی دارد ، ولی از طرف دیگر ، خود را کا ملا به هیچ کدام متعلق نمی داند . به نظر "پارک " ، انسا ن حاشیه نشین ، به علت انزوا طلبی و گوشه گیری ، نمی تواند با اراده ی استوار و قوی ، به فعا لیت خود ادا مه دهد و به خا طر نا با وری در قبا ل ارزشها ، هنجا رها و بیگا نگی با موقعیت جدید ، از جا معه کنا ره گیری می کند و در حا لتی معلق ، در حا شیه ی اجتما ع جا ی می گیرد .
" چا لز آبرامز " ، در مورد ویژگی حا شیه نشینی معتقد است : ساختما ن یا بخشی از شهر که در آ ن ویرا نی ، نا رسا یی عرضه ی خد ما ت درما نی ، ترا کم زیاد جمعیت در وا حد مسکونی ،فقدا ن آ سا یش لا زم و خطرا ت ناشی از عوا مل طبیعی ، نظیر سیل ، دیده می شود .
در فرهنگ شهر نشینی ، حا شیه نشینی مترا دف با مفا هیمی چون زا غه نشینی و آ لونک نشینی ا ست .
حا شیه نشینی از لحا ظ فر هنگی ، انزوا طلبی ، احسا س غریبه بودن ، و ببیگا نگی ا ست .
حا شیه نشینی از لحا ظ روا نی ، پریشا نی و تقدیر گرا ئی ا ست .
حا شیه نشینی از لحا ظ اقتصا دی ، فقر، اشتغا ل در بخش غیر رسمی و بی ثبا تی شغلی ا ست .
حا شیه نشینی از لحا ظ بهدا شتی ، مترادف فقدا ن یا نا رسا یی سیستم خدما ت بهدا شتی – درما نی ا ست
حا شیه نشینی از لحا ظ ا جنما عی ، پا ی بند به سنت ها و ارزشها ا ست .
... ویژگی اجتما عا ت حا شیه نشین را می توا ن در فقدا ن تخصص ، بی سوا دی و کم سوا دی ، در آ مد پا ئین ، فرهنگ مستقل و ... نیز بیا ن دا شت .
حا شیه نشینی تا حدود زیا دی ریشه در مها جرت دارد ؛ تحت تا ثیر پا را متر ها یی چون : فقر اقتصا دی ، بی سوا دی ،ندا شتن تخصص ، تعا رض فرهنگی ، هویت قومی و فرهنگی و ...
...
اسا س بررسی حا شیه نشینی در ایرا ن ، ابتدا از تهرا ن شروع شد . بنظر می رسد ، اولین اجنما عا ت آ لونک نشین در تهرا ن به سا ل 1311 بر می گردد ؛ با این یا د آ وری که بعد 28 مرداد سال 1332 ، بویژها ز سا ل 1335 این پدیده رخ نمود . تهرا ن تا شهریور ما ه 1359 نزدیک به 10450 خانوار و 4500 آلونک رادر خود جا ی داد .

سبزی فروش - تورم - پرچم

روز ، دو ساعتی است که آ مده است . سبزی فروشی جوان ، د کا نش را آ ب و جارو می کند . زبا له ها را که خیا ر و هویج پلا سید ه و خرده سبزی است ، به جوی آ ب می ریزد .
شلنگ آ ب ، با تما می توا ن بدور خود می پیچد و آ ب را بسرو روی زبا له ها ی هل داده شده در جوی ، می پا شد و آنها را به جلوی دکا ن همسا یه می را ند
سبزی فروش مردی است درشت استخوا ن و بلند قا مت ؛ سفید روی .؛ از مردما ن کوهپا یه ی سبلا ن ؛ با ریشی انبوه، بدون سبیل . به یاد " سولژنیتسین " ، آ ن روشنفکر نا را ضی روس ، می افتم .
با خطی نا خوش ، بر پاره مقوای کا رتنی که بر دیوار دکا ن چسبیده شده ، نوشته است :" انوا ع سبزیجا ت و صیفیجا ت ! برا ی پاک خرد پذیرفته می شود . سوپر آ ذربا یجا ن !
بشکه ای شکم بزرگ ، آ بی رنگ و پلا ستیکی ، با شلنگ آ ب در حا ل پر شدن است . به گما ن ،برا ی صرفه جویی در مصرف آ ب ، سبزی فروش، با بطر ی نوشا به – نوشا به ی خا نواده - آ ب از بشگه بر می دارد و بر پیاده رو و سبزیجا ت می پا شد . بشگه ، به یکبا ره در جوی ، خا لی می شود و آ ب ، در سطح شیب دار جوی ، زباله ها را از جلوی دکا ن همسا یه بر می دارد و به دورتر می برد و می کارد .
و اینک ، سبزی فروش ، آ ما ده کاسبی است .
زنی جوا ن با اسکنا سی 500 توما نی در دست ، از اتومبیلش پیا ده می شود و به سوی سبزی فروش می رود . -گویی بدهی خرید دیروزی اش است – سلا م می گوید . سبزی فروش نا را ضی ! پاسخی نمی گوید . شاید نمی شنود ! در چهره ی سبزی فروش ، احسا سی نیست . 500 توما نی که پولی نیست . پس تشکر ندارد .
رضا تا با ن - شنبه 13 مهرماه 1387 –

...
تورم
خانم جوا ن ، در پا ی صندوق میوه فروشی ، یخ بست و میخکوب شد . صدا ی آرا م و محجوبش را می شنوم ؛ به صندوق دار می گوید :" اشتبا ه نکرده اید ؟ " . قلم در دست صورت خریدش را جمع می بندد . اشتبا هی در کار نیست . تورم است !
دو محصول ، ایرانی و واردا تی ، که در کنا ر هم آ رمیده اند من را به خود می خوا ند . پسته ی خا م با تکبر در طبق لم داده است . بر شکم طبق نوشته شده : کیلویی 5500 توما ن . پرتقا ل ها ی وارداتی هم اندازه و همرنگ ، در کارتن بهم چسبیده اند . با بها ی کیلویی 3200 توما ن .

...
پرچم
دور تا دور پشت با م د کا ن ساندویچ فروشی ، با پرچم کشورها ی گونه گون ، تزئین شده است . رنگ آ بی تا بلوی بلند و پهن ، با آن درفش ها ی رقصا ن در باد پا ئیزی ، کشتی د زد ا ن دریایی را که این روز ها دوبا ره کار از سر گرفته و را ه بر کشتی ها می بند ند ، را زنده می کند . در پشت این پرچم ها ی رنگا رنگ ، و در استتا ر تا بلوی بلند – که به بلندی یک آ پا رتما ن است – کار گاه سوس پزی، پنها ن است .- بی مجوز !
از شا گرد ساندویچ فروشی می پرسم : این همه پرچم ، آ ن هم ما ل کشورهای بیگا نه ، بر گرد با م برا ی چیست ؟ می گوید : یعنی ، " زیتون "، ساندویچ فروشی بین المللی است . چشم من به تابلوی نئون رقصا ن داخل دکا ن می افتد ؛ جا یی که تما می مشتریا ن ، خواسته و نا خواسته ، آ ن را با ید بخوا نند :
" زیتون ، شعبه ای ندارد .
14 مهرما ه 1387 تهرا ن – رضا تا با ن

شما چه سا زی می زنید - دبستا ن -

اتومبیلی خا ک بر سر و رویش چسبیده در پیا ده رو می ایستد ؛ جاوی در تعمیرگاه مکانیکی .مردی جوا ن از آ ن پیاده می شود ؛ چشم به این سو و آ ن سو می چرخا ند . سر مکانیک را می جوید . سرمکانیک در خیا با ن است ؛ از این ور به آ ن ور خیابا ن به ویزیت اتومبیل ها ی بیما ر می شتا بد ؛ را ه نمی رود ؛ می دود . شاگرد مکانیک ها ی ریز و درشت ، ابزار در دست ، بی شتا ب و آ رام ، در کارگا ه و پیا ده رو ، ول اند .
راننده ی اتومبیل خا ک بر سر و روی ، آ را یش برخی از جوانا ن امروزی دارد ؛ ابرو ها بدقت ، آرایش شده است .
آهنگی با ریتم عربی ، که " دام دام " کوبش بر " تمپو " ، ساز اول است ، در فضا چون دیو باد می چرخد ؛ آوای زنی جوان در آ ن میا ن شنیده می شود . با احتیاط و پوزش ، از مرد جوان راننده می پرسم ؛ این چه موسیقی است؟ می گوید : قدیمی ! چیزی دستم را نمی گیرد . می گویم : موسیقی ایرا نی و یا عربی که نیست . موسقی ترک عثما نی هم که نیست . جوان را ننده ، با تعجب نگا هم می کند و چیزی نمی گوید . می گویم : موسیقی کلا سیک ایرا نی یا غربی هم که نیست . " راک "، " جاز "، ، پاپ "، " رپ " و ... هم که نیست . سر مکانیک ، سرش را از داخل موتوراتومبیلی که سرگرم تنظیم آ ن است به سوی من می چرخا ند و می گوید : موسیقی کلا سیک است ! سر در گم تر می شوم و از سئوال خود پشیما ن .
را ننده ی جوا ن از من می پرسد ، " شما چه سا زی می زنید ؟ بر جا ی خود میخکوب می شوم .
راننده ی جوا ن پیرهن سیا ه بر تن ، در خدمت سربا زی است و فوق دیپلم " دامپروری " ، است .
رضا تا با ن – 12 مهر ماه 1387

... دبستا ن
از جلوی مدرسه ای پسرانه رد می شوم ؛ ما درا ن جوا ن ، در پیاده رو ، در جلوی در مدرسه به انتظار فرزندا ن شا ن ایستا ده اند ؛ با هم گپ می زنند .
همهمه و جیغ بچه ها در فضا می دود و بازی می کند . صدای زیر زنا نه از بلند گوی مدرسه ، به روشنی شنیده می شود . می گوید : ... آ فرین به بچه ها ی خوشگل . درست شنیده ام ! مگر مدرسه پسرا نه نیست ؟ پس ، توصیف خوبی پسرآ ن هم خوشگلی است !
مادری گوشی بر گوش چسبا نده و آ دا مس در دها ن چرخا ن ، با صدا ی کفش نوک تیزش ، من را به خود می آ ورد .

ساختارهای نما دین نیرومند

انسا ن در بر خورد با بیکرا نی زما ن کیها نی و کوتا هی زندگی انسا نی ، سا ختا رها ی نما دین نیرومندی آفریده ا ست .
دو نقطه نظر دور از هم در مورد زما ن برا ی ما مطرح می شود و ما تلا ش می کنیم پیوندی بین آ ن دو بر قرار کنیم . در یک سو تجربه ی کو تا هی عمر در زیر افق مرگ ا ست . این تجربه بنیا نی در سکوت تحمل نمی شود . نا له ها ی رنج با مویه ها ی شاعرا نه ای که جا ن بخش الها م ها ی شعر است به کلام در می آید . کنا ر این مویه ها ، مجموعه ی خرد عامیانه قرار دارد که با استعا ره های سر شار از فلسسفه ، از گذر زمان سخن میگوید .
می گوئیم که زمان جریان می یابد ، یا پرواز می کند ؛ به این معنا که گذر مخیلا نه ی آ ن نمی گذارد زما ن حال همیشه با ما بما ند . هم چنین می گوئیم که تجربه ها ی جدید ما در گذشته گم می شوند و با افتا دن در این ورطه ، دیگر تغییر پذیر نیستند ؛ حتی اگر خاطره ای که آن ها را برای ما حفظ می کند با فراموشی به نا بودی تهدید می شود . باز هم می گوئیم که آینده ، که هم در آرزویش هستیم و هم از آن هراس داریم ، نا مطمئن ا ست ؛ اگر چه رویدادهای هراس آور بیش از حد سریع و رویدادها ی آرزو شده ، بیش از حد آهسته رخ می دهد ؛ و در هر حال آنچه روی می دهد محا سبه و پیش بینی را با طل می سازد .
در مقابل این نماد سازی ساده برا ی تجربه ی کذر زما ن در یک هستی بسیار کوتاه ، نماد سازی برای بیکرانی زما ن کیها نی انجا م می شود که بی تزلزل در چرخه ها ی بزرگ سا ل ، فصل و روز می گردد . می گوئیم که این زمان بر همه چیز محیط ا ست و آ ن را با نماد یک فضا ی بزرگ و بی حرکت نشا ن می دهیم . به این ترتیب می گوئیم که هستی ما " در" زما ن رخ می دهد و منظورما ن از این استعا ره ی فضا یی، پیشی زما ن ا ست بر اندیشه ، که در آرزوی مشخص کردن معنا ی زما ن و احاطه بر آ ن ا ست .
بهمن ما ه 1370 تهرا ن

اندازه گیری لحظه ها
زما ن هم آشنا ترین و هم گیج کننده ترین مفاهیم ا ست . مفهو می ا ست که انسا ن می داند هیچگا ه به طور کامل آ ن را درک نخواهد کرد . حد اکثر امید واری این است که از زما نی که در اختیار هر فرد قرار می گیرد بتوان حداکثر استفاده را کرد .
زما ن را چگونه می توان اندازه گرفت ؟ درازا ، حجم ،جرم یا انرژی ؟ تقریبا همه ی پدیده ها ی مادی جها ن پیرا مون ما در برابر انسا ن تسلیم شده اند ؛ اما زما ن ، یک استثنا ء است . نمی توا ن تکه ای از زما ن را برید و آ ن را با تکه ای دیگر که از جا یی دیگر تهیه شده است مقایسه کرد . برا ی اندازه گیری زما ن ، باید پدیده ی دیگری را که تحت کنترل ما قرار دارد و بطور یکسا نی تکرار می شود ، بر گزینیم . ما خود زما ن را اندازه گیری نمی کنیم ، بلکه مظا هر و رخنمون زما ن را از را ه گزینش یک پدیده ی طبیعی ، اندازه می گیریم .

...

گا هشما ری و تقویم
از روزگار کهن ، مشاهده ی آ سما ن در روز و شب ، پیچیدگی حرکت ستا رگا ن را آ شکار ساخته بود . یک گردش کا مل زمین به دور خود ، در ارتبا ط با ستا ره ی قطبی ( یک روز نجومی ) ، چهار دقییقه کمتر از بیست و چهار سا عت ا ست . تما شا ی خورشید بر گرد " دایره ی بروج " ، با سیزده قمرش ، 365 و یک چها رم روز به طول می کشد .این حرکت هر روز کمی میا ن خورشید و ستا رگا ن فاصله می اندازد و یک روز خورشیدی بیست و چها ر ساعته پدید می آ ید . گردش ما ه نیز به دور زمین – یعنی از یک ما ه تا ظا هر شدن ما ه نوی دیگر – حدو د 5/29 روز به طول می انجا مد . تما می این اطلا عا ت به دقت توسط ستا ره شناسا ن و منجما ن با بلی در 1800 سا ل پیش از میلا د ، تهیه شده بود . از این اطلا عا ت برا ی تهیه یک تقویم قمری استفا ده شد که در آ ن ، ما ه را گا ه 29 روز و گاه 30 روز در نظر می گرفتند . پیش بینی و تعیین این فوا صل به دا نش قابل توجهی در مورد حرکت ها ی ظا هری خورشید و ما ه نیاز داشت . مصری ها که زندگی شا ن با طغیا ن رود نیل پیوند داشت ، تقویمی تهیه کرده بودند که سا ل را دقیقا 365 روز در نظر می گرفت . این امر هر چها ر سا ل ، میا ن سا ل تقویم و سا ل خورشید ی و بنا بر این سا ل کشا ورزی ( فصلی )، یک روز فا صله می انداخت . از این قرار ، سا ل رسمی ( تقویم )،تنها هر 1460 سا ل یکبا ر با سا ل خورشیدی ، انطبا ق پیدا می کرد .
نقش تقویم از دورا ن با ستا ن تا کنون تغییر نکرده ا ست . تقویم ، تکرار دوره ای پدید ه ها ی طبیعی نظیر جذر و مد ، فصل ها ، ا عما ل انسا نی نظیر مرا سم مذهبی و مدنی را نشا ن می دهد . تقویم هم چنین گا هشما ری از حوا دث را امکا ن پذیر می سا زد ؛ به این ترتیب که هر حا دثه ا ی ، تا ریخ و مکا ن دقیقی در گذر زما ن ، نسبت می دهد . تقویم بدون تردید یکی از با ثبا ت ترین اجزا ی هر جا معه و یکی از خصوصیا ت ویژه ی آ ن ا ست .

...

ظهور آ کا دمی ها
در اوایل قرن هفدهم ، تلا شها ی زیا دی برا ی باز سا زی متن ها ی گمشده یا نا قص ریا ضی به عمل آ مد که این نشا ن از فرهنگ ریا ضی گسترده ای در حا ل پدید آ مدن بود . رخداد ها یی چون کشف قمر ها ی " مشتری" به وسیله ی " گا لیله "،برا ی ریا ضیا ت اعتبا ری فرا هم کرد . گا لیله این قمر ها را به نا م " مدیچی ها " ، که نشا ن خانوا دگی شا ن ستار ه ی مشتر ی بود " سیدرا مدیچی " ، نا مید . گا لیله اعتقا د دا شت که ریا ضیا ت کلید فهم زبا ن عا لم ا ست ؛ او گفت که: که " کتا ب طبیعت "، با الفبا ی ریا ضی نوشته شد ه ... مثلث ها ، دایره ها ، و سا یر ا شکا ل هندسی ، که بدون دریا فت آ ن ها ، نمی توا ن حتی یک کلمه از این کتا ب را فهمید .
آکادمی ها ی علمی ، طبق الگوی انجمن ها ی قدیمی ایتا لیا ، در اروپا شکل گرفت . بعضی از آ نها چون "آکادمی لینچی " ، که گا لیله به آ ن وا بستگی دا شت ، به وسیله ی حا میا ن هنر و علم ، پا یه گذا ری شدند . دیگر آکادمی ها ، گروه ها ی مستقلی از دانشمندا ن بودند که برا ی مبا د له ی کتا بهای تازه ، اخبار علمی وادبی، دیدن و تشریح جسد ، یا مشاهده ی ستارگا ن، به گرد هم جمع می شدند .
کتابها و مجله های چاپی ، بویژه در زمینه های علمی، هنوز کم شمار بودند؛ بنابراین، آکادمی ها ، کمک قابل توجهی به گسترش دانش می کردند .یکی از معروفترین این آکادمی ها ، به طور منظم با " آبه مارین مرسن"، در پاریس ملاقات میکرد و دانشمندات برجسته ای چون "بلز پاسکا ل"، " رنه دکا رت "، " و...را به خود جذب کرد .

ریشه ها ی ریا ضیا ت جدید

در بدو تاسیس دانشگا هها ی اروپا و در اوا خر قرن دوازدهم و ا وا یل قرن سیزدهم ، آ موزش ریاضیا ت در این دا نشگاهها تا اندازه ی زیا دی متا ثر از سنت ها ی دورا ن قدیم بود .در پا ریس ، آکسفورد و بولو نیا، برنا مه ها ی درسی ریا ضیا ت دروس چها ر گا نه ی حسا ب ، هندسه ، موسیقی و مثلثا ت بود ؛ با این یادآوری که مطا لعه ی الهیا ت که به روشن سا زی متون اصلی مسیحی منجر می شد ، مهمتر بحسا ب می آ مد و از این رو ، دانشکده ها ی هنر ، که درسها ی ریا ضی را عرضه می می کر دند نسبت به دانشکده ها ی حقوق ، پزشکی و بویژه الهیا ت ، اعتبا ر کمتری داشتند .
محتوا ی درسها ی ریاضی شا مل مفا هیم مقدما تی و شا مل مقدما ت حسا ب و اولین مقا له ها ی کتا ب اصول " اقلیدس " ، در زمینه ی هندسه بود . اگر چه ، اصول حرکت نیز در ا ثا ر ا رسطو ، مورد مطالعه قرار می گرفت .
در اواخر قرون وسطی ، ریا ضیا ت را در دو گروه از مردم که در مواردی فارغ التحصیلا ن دانشگا هها ی وا حدی بودندبه کا ر می بردند : یک گروه اهل کار و کسب از قبیل مسا حا ن ، مهندسین و حسا بدا ران بودند و گروه دیگر پزشکا ن و منجما ن ، که پا یگا ه اجتما عی با لا تر دا شتند .
تحولا ت ا قتصا دی در قرن چها ردهم ، توسعه شهر ها و با زرگا نی ، به بر آ مدن ریا ضی دا نها در جا معه کمک کرد . ریا ضی دا نا ن در " چرتکه خا نه ها "، مورد مشورت مرا جعا ن قرار می گرفتند . قرار داد ها و محا سبا ت را به زبا ن افراد عا می طرح و تنظیم می کردند . مسا یل با نکی مربوط به نرخ بهره ، تسعیر ، گردش و ارزش پول ، و توزیع سود را حل می کردند .
در ابتدا جبر به صورت ا مروزی آ ن فرمول بندی نشده بود ؛ یعنی از علا یم برا ی بیا ن کردن کردن را بطه ها ی بین ا عد ا د استفا ده نمی کردند . بلکه روا بط ممکن بین مقا دیر مجهول را رده بندی می کردند و روشها ی کلی تعیین آ نها را شرح می دادند .