جریا ن ها ی نا آ را م

آ ب ا قیا نوس ها هرگز سکونی ندا رد . جریا ن های ا قیا نو سی تحت تا ثیر ترکیب سه نیروی عمده به وقوع می پیوندد : گرما ی خورشید، گرد ش زمین و نیروی اصطکا کی با د ها .
وقتی زمین به د ور خورشید می چرخد این چرخش ، روی محور خود به نحوی صورت می گیرد که جهت تا بش آ فتا ب به آ بها ی نزد یک خط ا ستوا می تا بد و به مرا تب انها را بیشتر از آ بها ی نزد یک قطب گرم می کند . وقتی آ ب نزد یک ا ستوا گرم می شود ، ا نبسا ط می یا بد و سطح د ریا را در آ ن منطقه با لا می آ ورد ؛ مقد ا راین با لا آ مد گی گرچه محسوس نیست ولی آ نقد ر هست که " شیبی " ایجا د کند ؛ د ر نتیجه ، آ بها ی نزد یک خط استوا د ر ا ین مسیر تما بل پیدا می کنند که به سوی قطب ها " سرازیر " شوند .
آ ب سرد سنگین تر ا زآ ب گرم ا ست ، زیرا به هنگا م سرد شد ن منقبض می شود ، به همین سبب آ ب سرد تر منا طق قطبی به سطوح زیرین آ ب گرمی که ا ز نا حیه ی ا ستوا در حرکت ا ست می رود و به آ را می از زیر به سمت ا ستوا جریا ن پید ا می کند .
چرخش زمین تا ثیر شگرف د یگری بر آ ب اقیا نوس ها د ارد _گرچه این تا ثیر بر هر جسم متحرکتی ، ا ز موشک قا ره پیما گرفته تا گلوله ی توپ ، و یا توپی که پرتا ب می شود ، ا عما ل می گرد د ._ ا ین تا ثیر سبب می شود تا این ا شیا ء در نیمکره ی شما لی کمی به را ست و د ر نیمکره ی جنو بی کمی به چب منحرف شوند .
با د نیز اثر زیا دی بر این جریا ن ها د ارد . با د ها ی قطبی ، به بطور د ا ئم ا ز شما ل شرق در نیمکره شما لی و ا ز جنوب شرق در نیمکر ه ی جنوبی ، به سمت منا طق ا ستوا یی می وزد ، نیرویی پد ید می آ ورد که به حرکت رو به غرب جریا ن ها ی بسیا ر نزد یک شما ل و جنوب ا ستوا کمک می کند . اما خود ا ین با د ها نیز در معرض چرخش زمین و ا نحرا ف ناشی ا ز آ ن ، در نیمکره ها ی شما لی و جنوبی ا ست .
اثر ترکیبی همه ی ا ین عوا مل ، تنظیم و دا ئمی نگهدا شتن حرکت گرد شی غول آ سا ی آ بها یی ا ست که جریان ها ی عمد ه ی آ ب ها ی ا قیا نوس را تشکیل می د هد . بنا بر ا ین جر یا ن ها ی ا قیا نوسی در نیمکره ی شما لی در خلا ف جهت حرکت عقربه ها ی سا عت و در نیمکره ی جنوبی در جهت حرکت عقربه ی سا عت به جریا ن د رمیآ یند.
با د قطبی در نوا حی گرمسیری ، تحت تا ثیر چرخش زمین و گرما ی خورشید ، آ ب را به سوی غرب و به سمت خط ا ستوا می را ند و با د ها ی غرب در ا رتفا عی فزونتر ، ا نها را درجهت مخا لف به حرکت در می آ ورد .
اسفند ما ه 1364 خورشید ی

با د - ا سب کبو د

باد صدا ي شكستن سنگ را در گذر زما ن با خود اورد و برد .
از سر كشته خود مي گذ ر ي همچو ن با د
چه توا ن كرد كه عمر است و شتا بي دارد
خورشيد دامن خو د را كه از بامداد بر سينه كوه انداخته بود ، به ارامي جمع كرد ؛و اينك ، تخته سنگ اواره بر دامن پر شيب ، سرد مي شود و رنگ مي بازد .
تك درخت روئيده بر دامنه ، در افق ؛ نيلگو ن است و خواب در چشم دارد ؛ خميازه مي كشد .
رنگ روشن و شفا ف درختها ، در هم مي ريزد .
سپيدار ي بلند قا مت ، به نگهبا ني شب ، مي ايستد . ديگر سپيدارها ي نگهبا ن ، با گذر باد از ميا ن بر گها ي شا ن ، نجوا ي شبا نه از سر مي گيرند ؛ و با درخشش برگها ي نقر ه اي شا ن ، پيام مي فرستند .
" خورشيد در را ه است ؛ شب سرد با اشبا ح هراسنا ك خود مي گريزد . "
پا يئز 1386
دره كند ، لواسا نا ت
رضا تا با ن


اسب كبود
سلما ن ، مي لنگيد و زخم بر جا ي ما نده بر سا ق پا يش ، نشا ن از افتا د نش دارد؛ مي گويد با موتور سيكلت به زمين در غلطيد ه .
مهربا ن نگاهش بمن هما ن ا ست كه به پاي زخم شده اش دارد .
سلما ن را باز مي بينم ، و از سر مهر ، حالم مي پر سد . سوار بر هما ن اسب كبود است ؛ بي خيا ل از زخم پا ي د يروزش . افسار مي گيرد و پا ي جلويي مركبش را به نشا نه احترام از زمين بر ميگيرد. سبكبا ل از من مي گذ رد .
...
خيا ل كودك روستا يي اواره در شهر، كه شب ، در پشت ويترين بزرگ يخچا ل قر مز رنگ مغاز ه اي كو چك، با دوست روستا يي شهر ي شد ه اش ، مي خوابد .
...
سلما ن سوار بر اسب تيز رو ، به دخترا ن ده ، از مردانگي اش مي گويد .
سلما ن ، يك ماه پيش از اين ، از ده نامزد گرفت ؛ مگر نه اينكه، دخترا ن شهر ي شده ، دزد ند و جوانا ن ده را مي دزدند ؟

ا ذرماه 1386 تهرا ن
رضا تا با ن

سیا ره ی آ بی

نیا کا ن ما وقتی سیا ره ا ی را که در آ ن زندگی می کنیم " زمین " نا م نها د ند مرتکب اشتبا هی بزرگ ، هر چند فا بل درک شد ند . آ نا ن فکر می کر د ند که ، به استثنا ی حوزه ها ی نسبتا کوچک آ بی نظیر مد یترا نه و دریا ی سیا ه ، سطح د نیا ی ما عمد تا از خا ک و سنگ تشکیل شد ه ا ست .
ا لبته آ نا ن به وجود در یا ها ی د یگری نیز آ گا ه بو د ند ، ولی معتقد بود ند که آ نها بخشی از رود خا نه ی " ا وسیا نو س " اند که د نیا را در بر گرفته و تما می رود خا نه ها و د ریا ها ار آ ن منشعب می شو د . حتی تا اوا خر قر ن شا نزدهم ، " ژرارد وس مرکا تور " {1594 _ 1512) ، جغرا فید ا ن سر شنا س فلا ندری و پد ر دا نش نقشه بر دا ری ، معتقد بو د که زمین تقریبا به تسا وی ا زآ ب و خا ک تشکیل شد ه ا ست ؛ و ا را ضی وسیع کشف نشد ه ا ی در نیمکره ی جنو بی وجو د د ارد که وسعت عظیم اروپا ، آ سیا و امریکا ی شما لی را که در نیمکر ه ی شما لی قرا ر دارند به تعا دل می رسا ند .
مر د ما ن با ستا ن احتما لا از شنید ن این نکته که 8/70 در صد سطح کر ه ی زمین را آ ب پو شا نده ا ست شگفت زده می شد ند و اگر تصا ور ما هوا ره ای از زمین را می د ید ند حتما جملا ت هیجا ن زد ه ی قضا نور د ان قر ن بیستمی را تا ئید می کرد ند که هنگا م مشاهده طلوع زمین از ما ه خشک و با یر فریا د بر آ وردند که " سیا ره ی ما آ بی ا ست ! سیا ره ی ما زیبا ا ست ! "
زمین در میا ن سیا را ت منظو مه ی خورشید ی تنها سیا ره ا ی ا ست که د ما ی سطحی آ ن اجا زه می دهد تا آ ب به هر سه صورت خود ، یعنی ما یع ، جا مد و گا ز ، در آ ن مو جود با شد . زمین تنها سیا ره ا ی ا ست که با را ن ، رود خا نه و اقیا نوس دا رد . اگربخوا هیم بسا ردقیق با شیم با ید فقط اقیا نوس را بیا ن کنیم . زیرا آ نچه جغرا فی د ا نها رسما نا م اقیا نوس بر آ ن می نهند ، پنج منطقه ی آ بی بزرگ : اطلس ، آ را م ، هند ، منجمد شما لی و منجمد جنو بی ا ست ، که روی هم یک حوزه ی د ریا یی شور را می سا زند که قا ره ها چون جزیر ه ها یی از میا ن آ نها سر بر آ ورده اند .
این حجم عظیم آ ب که هموا ره در حا ل تغییر ا ست منبع زند گی روی زمین ا ست ، و برا ی ادا مه ی بقا ی آ ن اهمیت بنیا دین دا رد . این آ ب که چو ن منبع بزرگ گر ما یی عمل می کند ، آ ب و هوا ی کره ی زمین را شکل می دهد و از تغییرا ت بسیا ر شد ید دما که می توا ند بر کره ی زمین حا کم شود و چیزی جز بیا با ن و منا طق یخبند ان با قی نگذارد جلو گیری به عمل می آ ورد .
بطور یقین نمی توا ن گفت که اقیا نوس ها چگو نه تشکیل شد ند . برخی دا نشمندا ن بر این با ورند که بخا طر ابر ها ی ضخیمی که دور کره ی زمین را پو شا نده بود ، بعد از سرد شد ن زمین ، با را ن ها ی شد ید ی به مدت صد ها سا ل با رید ن گر فت . زمینی که 4500 میلیون سا ل پیش ، تا زه تشکیل شد ه بود ، با زمینی که ا مروز می شنا سیم بسیار متفا وت بود ه ا ست . احتما لا زمین در آ غا ز تشکیل خود ، سیا ره ای بزرگتر با هسته ا ی از سنگها ی گدا زا ن بود که در محا صره ی گا ز ها ی کیها نی قرار دا شت ؛ زیرا گا زها ی فرا ری چون نئون و گزنون، در هوا ی محیط ا مروز ما بسیا ر نا د رند . اما اگر آ ب ، با وزن اتمی 18 ، که کمتر از وزن اتمی نئون ا ست ، د ر هوا ی محیط معلق بود ، می با ید آ ن هم پرا کند ه می شد . بنا بر ا ین بسیا ری از د ا نشمند ا ن بر این با ورند که ، آ ب با ید بصورت ترکیب مو جود بود ه تا اینکه فر آ یند تشکیل زمین ، تکمیل شد ه ا ست .پس ا ز آ ن همزما ن با سرد شد ن سنگها درزما نی حد ود 1000 میلیو ن سا ل ا ول تا ریخ زمین ، آ ب نیز به صورت ما یع ، آ زا د شده ا ست .


رضا تا با ن
اسفند ما ه سا ل 1364 خورشیدی

شهرها ی تشنه

گسترش شهرها، بنا چار زمین ها ی کشا ورزی پیرا مو ن را در بر گرفته و آ نها را به بلوک ها ی سا ختما نی تبد یل کرده ا ست . آ ب مورد نیا ز شهری و صنعتی نیز با مکید ن آ ب رودخا نه ها ی دور و نزدیک تا مین می شود .
احدا ث خیا با ن ها ، میدا ن ها ، تونل ها ی مترو و دیگر مظا هر تمد ن ا مروزین ، دگرگو نی ها ی بسیاری در زمینها ی با یر – مورد هجوم شهر سا زی – بر منا بع آ ب تاثیر گذا ر ا ست :
_ دراولین گا م ، به منظور سا ختن خا نه ها ، فروشگا هها و... پوشش گیا هی و درختا ن منطقه ریشه کن می شوند . این عمل، با کا ستن از ترشح آ ب گیا ها ن بر میزا ن آ ب در نا حیه ی مورد نظر ، اثر منفی می گذارد . حفر چا ه ، به منظور تا مین آ ب مصرفی شهر ها ، نیز اغلب در مرحله ی ا ول رخ می دهد . سا ختن مخا زن سر پوشیده و زیر زمینی نیز در این گا م صورت می گیرد . ا گر این اقدا ما ت بدرستی انجا م نیا بد و یا محل ا حدا ث مخا زن درست انتخا ب نشده با شد ، منا بع آ ب زیر زمینی با خطر آ لودگی موا جه خوا هند شد . نبودن شبکه ی زهکشی فا ضلا ب ، موجب نفوذ میکرب از توا لت ها ، و دیگر مراکزآ لودگی ، به درون آبها ی زیر زمینی و شیوع بیما ریها ی مسری می گردد .
_ در دومین گا م از شهر سا زی ، به منظور سا ختن خا نه ها و دیگر بنا ها ی مورد نیا ز ، خا ک سطحی جا بجا می گردد و در هما ن حا ل حوضچه ها ی کوچک آ ب خوشکا نده می شوند ، و بد ین ترتیب فر سا یش خا ک و رسوب گذا ری در مجاری آ بی افزون تر خوا هد شد . با ادا مه رشد شهر ها ، بر میزا ن زمینها ی رطوبت نا پذیر افزوده شده و در نتیجه منا بع آ ب زیرزمینی ، محدود تر می شوند . از سوی دیگر ، با گسترش چنین زمین ها یی ، حجم آ بها ی جا ری سطحی _ روا ن آ ب _ ، افزا یش یا فته و خطر سیلا بها ی ویرا نگر ، اجتنا ب نا پذیر می گردد .مهمترین عا مل آ سیب رسا ننده به بهد ا شت ا نسا نی ، اغلب در گا م دوم رخ می دهد . وا رد شدن موا د شیمیا یی به آبها ی جا ری ، به سبب آلودگی رودخا نه ها و نا بودی آ بزیا ن خواهد شد .
_ در سومین گا م ، که آ خرین مر حله ی شهر سا زی ا ست ، با پوشیده شدن تقریبا تما می زمینها ی منطقه با ساختما نها و خیا با ن ها و ... که ما نع نفوذ آ ب به لا یه ها ی زیرین زمین می شوند ، از میزا ن آبها ی زیر زمینی ، کا سته شده و تبخیر آب ا ز سطح زمین افزا یش می یا بد . بدنبا ل کا هش امکا ن دسترسی به منا بع آ ب زیر زمینی، بنا چا ر بر عمق چا هها ی آ ب افزوده شده و یا به خا رج از محدوده ی شهر ها برا ی حفر چا ه آ ب روی خواهد آ مد .
آنچه به ا ختصار آمد شناخت زمین را از دید زمین ساختی و زمین ریخت شنا ختی ، به هنگا م انتخا ب محل شهرک ها ی و شهر ها ی جدید و یا گسترش شهر ها ، اجتنا ب نا پذیر می نما ید . با این یاد آوری که بنظر می رسد که پیشرفتها ی جدید در دانش مهند سی ، برغم آ نکه موجب درک بهتری از مشکلا ت شده ا ست ، اصول ا ساسی تا مین آ ب را چه در امروز و چه در قرن نوزدهم و چه در دورا ن امپراتوری هخا منشی و روم ، تغییری نداده ا ست .


رضا تا با ن تیر ما ه 1366 _ تهرا ن

با را ن اسیدی

با را ن ا سید ی پدید ه ی نوینی نیست . بیش از یک قرن پیش ، " را برت ا نگوس ا سمیت " شیمی دا ن
ا نگلیسی ، وا ژه ی " با را ن ا سیدی " ، را در مورد آ لودگی شهر " منچستر " ، بکا ر برد . ا ما نکته ا ی که در
سی سا ل اخیر خود می نما ید ، جها نی شد ن مشکلی ا ست که "با را ن اسیدی" خوا نده می شود .
مسئله ی آ لودگی در شهر ها یی چون منچستر ، با سا ختن دود کش ها ی بلند کا رخا نجا ت ، تا اندا زه ا ی
حل شد و هوا ی اینگو نه منا طق بتدریج پا ک شد . ا ما ، همین برنا مه ها ، مو جب ا نتقا ل آ لودگی در سطح جها نی
شد . زیرا تر کیبا ت سولفور و نیترا ت پدید آ مده از احترا ق سو ختها ی آ لی بوسیله ی با د تا هزارا ن کیلو متر دورتر
حمل می گردند و سبب ریزش " با را ن ا سید ی " در سر زمین ها یی می شوند که از مبداء آ ن تر کیبا ت بسیا ر دور
هستند .
تا چند ی گما ن می شد که " با را ن ا سید ی " ، مسئله ا ی ا ست منطقه ا ی و بیشتر گر یبا نگیر کشور ها یی
صنعتی نیمکره ی شما لی می با شد .
در یا چه ها و رودخا نه ها ، نخستین قر با نیا ن بارا ن ا سید ی بود ند که ا نسا ن به آ ن پی برد . در بخشها یی
از اسکا ند ینا وی ، شما ل خا وری امریکا ، جنو ب خا وری کانادا وجنوب با ختر ی ا سکا تلند ، با را ن ا سید ی به
مشکل بزرگی بد ل گشت . در قسمتها یی از این سر زمین ها ، بد لیل حفا ظت کم خا ک و نیز جنس سنگها ی پوسته
زمین ، وضع وخیم ترشد . این سنگها از نوع سنگها ی آ ذرین درونی چون " گرا نیت "و سنگها ی دگرگو نی چون گنیس
ا ست ، که بهنگا م ریزش ا سید ها ، قا در به خنثی کردن آ ن نمی با شند . سنگها ی آ هکی و دولومیتی ، نقش مهمی در
خنثی کردن با را ن ها ی ا سیدی ، ا یفا می کنند .
با افزا یش حا لت ا سیدی آ بها ، که با ا فزا یش آ لو مینیوم همرا ه ا ست ، ما هی ها می میرند . – حتی کمتر از
دو در صد آ لو مینیوم در آ ب ، ما هی ها را نا بود می کند .- از دگرسو ، افزا یش آ لو مینیوم در آ بها با کا هش مقدا ر
فسفا ت همرا ه است . فسفا ت نقش ا سا سی در تغذیه ی پلا نکتو نها ی آ بزی دارد .
فر آ یند ا سید ی شد ن آ بها ، مو جب افزا یش میزا ن حلا لیت فلزا ت دیگر چون کا دمیو م ، رو ی ، سرب و
جیوه می گر دد ، که بسیا ری از آ نها سمی ا ست .
مقا ومت خا ک در برا بر پدیده ی ا سید ی شد ن ، بیشتر ار جریا ن ها ی آ ب در طبیعت ا ست .
خا ک قا در ا ست که ا سید بیشتری را بدون ا ثر گذا ردن بر وضعیت اکو لو ژیک خود ، پذیرا شو د.
مقا ومت خا ک ، بیش ا ز هر چیز ، به نو ع سنگ بستر زمین و چگو نگی ا ستفا ده از زمین ،
بستگی دا رد . ضعیف تر ین زمین ها ، منا طقی هستند که سنگ بستر ها ی شا ن دا را ی آ هک
کمتر ی ا ست و لا یه ها ی نا زک از خا ک فا قد موا د محا فظ در برا بر اسید ها ، آ نها را پوشا نده
ا ست .

رضا تا با ن
تا بستا ن 1366 - تهرا ن

من که پیر نیستم . هویت

من كه پير نيستم !
زيبا بود ان لبخند روشن دخترك شاد گونه دبستا ني محله ما ، به من .
روز در نيمه تا با ن خود بود و او در لباس مدزسه نبود ؛ معلمين ، جلسه داشتند و شاگردان به خود رها بودند .
از بيدار باش گويي باد به درختا ن خواب الود گفتم ، وسرود شا ن براي او ، و براي من پير.
به تندي گفت : " شما كه پير نيستيد ."
از چشم سيا هش، خود را د زد يد م .
پا نزد همين روز از اسفند ما ه
1387 خورشيد ي
رضا تا با ن



هويت !
در نوبت ايستادم؛ بر در نا نوا يي .
مردي پير ، درشت استخوا ن و سنگين ، روشن صو رت و خوش سيما ، كه از جوا ني اش هنوز نشانه ها داشت ، من را به نشستن بر زمين ، در كنا رش در پيا ده رو فرا خواند . نپذ يرفتم . چند زن و مرد ، به ا نتظار در دكا ن مي لوليد ند ؛ و شاطر چر خ زنا ن به گرد خود مي رقصيد . 30 نا ن سنگك سهم زن چادر بسر بود ؛ صف بلند ي افريده بود . هيچ كس را جرا ت اعتراض نبود .
كارگر ي جوا ن ، افغا ن ، در جلو ي من بود . نوبت به او رسيد . به ارامي با خود گفت : همه ان مردان و زنا ن جلويي ا ش بعد از او امده بودند .
بيا د فرزندا ن ايرا ن زمين افتادم كه انها نيز در سرزمين ها ي بيگا نه بي هويت اند ، چو ن اين مرد افغا ن دور افتا د ه از ديا ر خو د . دلم لرزيد و در خو د مچا له شد م .

15 اسفند 86 خورشيدي

چرخه ی آ ب در طبیعت

نا م دیگر کره ی زمین ، " سیا ره ی آ بی " است . اگر سیا ره ما ن – زمین – در 150000000 کیلو متر ی
خورشید قرا ر ندا شت ، حا لت کنونی : گاز ، ما یع و جا مد حاوی آ ب ، در آ ن پدید نمی آ مد . اگر زمین نزدیکتر از 134
میلیون کیلو متری خورشید قرار دا شت ، همه ی آ ب مو جود در آن به بخار تبدیل می شد . و چنا نچه اگر زمین در فا صله ی
بیش از 166 میلیون کیلو متری خورشید بود ، دوره ی یخ بندا ن هرگز پا یا نی ندا شت .
زمین در فا صله ای از خورشید تا با ن به گرد خود و خورشید می چرخد که " چرخه ی آ ب " ، به روند خود اد امه
می دهد .
خورشید ، آ ب مو جود در اقیا نوس ها ، دریا ها ، دریا چه ها و... را تبخیر می کند و نیز پدید ه ی ترشح مو جب می
شود که مقد ار متنا بهی آ ب، از نم موجو د در برگ گیا ها ن بخار گردد .
تود ه ی عظیم بخا ر تا آ ن هنگا م که در اثر دما ی محیط به حرکتی آ را م بر فرا ز اقیا نو س ها و قا ره ها ، ادا مه
می دهند ، نا پید ا به نظر می آ یند . اما ، به هنگا م بر خورد با برجسنگی ها ی پوسنه ی زمین ، و یا جر یا ن هو ا ی سرد
مولکول ها ی آ نها مترا کم شده و پس از اندک زما نی به شکل با را ن ، برف و تگرگ بر زمین می با رند .
چرخه ی آ ب در طبیعت ، هیچگا ه باز نمی ایستد و از میزا ن آ ب موجود در این چرخه کا سته نمی شود .
برپا یه ی بر آ ورد ها ، سا لا نه 505000کیلو متر مکعب آ ب از سطح اقیا نوس ها تبخیر می گردد، و 458000
کیلو متر مکعب از این مقدار مستقیما بر اقیا نوس ها می با رد و تنها 47000کیلو متر مکعب از آ ن ، به شکل ابر از روی
اقیا نو س ها دور شده و بر روی پوسته ی قا ره ا ی زمین ، فرو می ریزد . با این یا د آ وری که آ ب باریده بر سطح قا ره
ها به مرا تب بیش از مقد ار 47000 کیلو متر مکعب ا ست . در حقیقت سا لا نه 119000 کیلو متر مکعب آ ب بصو رت
با را ن بر پوسته ی قا ره ای زمین می با رد . از این میزا ن ، 72000کیلو مترمکعب نا شی از رطوبت مو جو د در آتمسفر
، خاک و پو شش ها ی گیا هی ا ست که توسط یک چر خه ی دایمی در اثر تبخیر از آ بها ی سطحی ، ترا وش برگ گیا ها ن
و نیز انقبا ض مو لکو ل ها ی آ ب موجود در آ تمسفر تا مین می گردد . حتی 47000 کیلو میر مکعب آ ب با ریده شده که از
تبخیر آ ب اقیا نوس ها منشاء گرفته ، بعد ها به شکل رودخا نه و آبها ی زیر زمینی ، بسوی ا قیا نو س ها جا ری می شود .
...
چرخه ی آ ب در طبیعت را اینگونه می تو ا ن بر شمرد :

_ با رندگی بر روی پوسته ی قاره ای در روز : 290000000000 متر مکعب .

_با رندگی بر روی اقیا نو س ها در روز : 880000000000 متر مکعب .

_ رطوبت بر روی زمین در روز : 1300000000000 متر مکعب .

_تبخیر آ ب از روی ا قیا نوس ها در روز : 950000000000 متر مکعب .

_تبخیر آ بها ی سطحی در روز : 21000 متر مکعب .

_ جر یا ن آ بها ی سطحی در روز : 80000000000 متر مکعب .

_ میزا ن آ بها ی زیر زمینی : 830000000000000 متر مکعب .

_ میزا ن آ ب دریا چه ها و رودخا نه ها : 230000000000000 متر مکعب .

_ میزا ن آ بها ی سطحی : 210000000000 مترمکعب .



رضا تا با ن

تیر ما ه 1366 خور شیدی